Justine van de Beek: “We moeten af van de mythe dat mannen en vrouwen zo verschillend zijn”

Interview door Ralph Edelstein

Justine van de Beek is freelance schrijver en spreker, gespecialiseerd in feminisme en (gender)gelijkheid. Zij gaf leiding aan Harlot, een platform over seksuele rechten op OneWorld. Bovendien is zij mede oprichter van het feministische platform Stellingdames.nl.


Je bent 22 en al jaren betrokken bij het feminisme. Hoe is dat ontstaan?
Op enig moment ben ik op Twitter een paar jonge feministes gaan volgen en ben ik er zo ook ingerold. Het viel me op dat het feminisme van vroeger in Nederland wel eens kort aangestipt werd, bijvoorbeeld bij maatschappijleer of geschiedenis, maar dat het eigenlijk niet echt leefde. Ik zag in dat maatschappijleerboek een foto van de Dolle Mina’s, met Baas in eigen Buik op hun buiken geschreven, en dat vond ik zo vet. Maar die passie zag ik bij mijn eigen generatie niet zo. Dat vond ik vreemd, wij hebben immers nog genoeg issues om mee te dealen.


Noem eens wat?
Slutshaming bijvoorbeeld, het vernederen van meisjes op basis van wat ze seksueel zouden uitspoken. Dat was op mijn middelbare school in Maastricht echt een ding. We hadden ook een ‘bangalijst’ op de vrouwen wc, waarop de meest sletterige meisjes werden genoemd. Er was dus een heel dubbele moraal.


Daar moest je iets mee?
Ik realiseerde me dat onze generatie was opgevoed met de gedachte dat de emancipatie wel zo’n beetje voltooid was, maar dat dat op veel vlakken gewoon niet klopt. Daarom heb ik met Anne Ardon Stellingdames.nl opgericht. Dat was het eerste online platform in Nederland dat zich puur op feministische content richtte.


Welke taboes probeer jij te doorbreken?
Toen ik nog bij Harlot werkte ging het met name om mythes ontkrachten rondom seksuele rechten, bijvoorbeeld over abortus – dat vrouwen makkelijk zo’n keuze maken. Mijn bachelorscriptie voor sociologie heb ik geschreven over Slutshaming. Dit onderwerp viel me al vanaf jonge leeftijd op.


Waarom dat thema?

Ik verbaas me al heel lang over die dubbele moraal. Vrouwen worden geacht afstand te houden en de boot af te houden, dat is dan ‘classy’. Heb je als vrouw veel sekspartners, dan wordt dat als negatief gezien terwijl dat bij mannen juist niet zo is. Die moeten jagen en domineren en als ze dan ‘succes’ hebben worden zij toegejuicht.

Bij Harlot stelde ik ook het taboe op abortus aan de kaak. Het is heel mooi dat wij toegang hebben tot dat recht, onder andere door de feministen van vroeger. Maar er zijn nog veel barrières. Er is een christelijke lobby die zich tegen abortus verzet, er staan nog altijd demonstranten voor abortusklinieken, en de abortuspil kun je nog steeds niet bij de huisarts halen.


Waar komt jouw persoonlijke drive rond deze thema’s vandaan?

Ik was al als kind redelijk assertief, dus ik ging denk ik al vroeg tegen de norm in dat je als meisje met name vriendelijk en volgzaam moet zijn. Wat me bovendien motiveerde is dat er in mijn familie een geschiedenis van geweld is, mijn oma is jarenlang mishandeld door haar man. In die tijd was dat nog geaccepteerd, wat aangeeft dat het nog maar twee generaties geleden is dat dit soort dingen oogluikend werd toegestaan. Mijn moeder heeft haar uiteindelijk kunnen overtuigen uit huis te vluchten. Die spirit leeft ook wel door in mij.


Hoe belangrijk is feminisme anno 2019?

Heel belangrijk. Veel mensen denken dat het klaar is, dat is iets wat je best vaak te horen krijgt. Maar ik zie dat mijn generatie langzaam maar zeker inziet dat dit niet helemaal klopt. Bijna de helft van de vrouwen in Nederland maakt bijvoorbeeld weleens fysiek of seksueel geweld mee, van aanranding tot verkrachting. De helft! Als ik dat vertel tijdens een lezing merk ik dat mensen dat bijna niet willen geloven. Omdat we zo dat beeld ingeprent krijgen van: Nederland is af, het zijn de andere landen die het zo slecht doen. Dat is niet waar. Je moet dus steeds opnieuw dat soort cijfers omhoog halen om duidelijk te maken dat we het op veel vlakken goed doen, maar dat er echt nog genoeg te verbeteren is.


Je strijdt tegen alle vormen van ongelijkheid. Heb je voorbeelden waaruit blijkt hoe nodig dat is?
Racisme is een goed voorbeeld. Dat zit echt nog ontzettend diep. Zoveel mensen gebruiken nog altijd klakkeloos het N-woord. En als je hen daarop aanspreekt voelen ze zich verschrikkelijk aangevallen, zo van ‘je gaat me echt niet wijsmaken dat ik dat woord niet meer mag gebruiken’. Er is heel weinig ambitie om dat eigen gedrag eens objectief te beoordelen en het wellicht aan te passen. Datzelfde zie je natuurlijk steeds opnieuw in de Zwarte Piet-discussie. Als je nou merkt dat het voor mensen van kleur vervelend is, dan is het toch een kleine moeite om Piet een beetje aan te passen? Maar de reactie is zo ontzettend heftig en overgevoelig. Daar is echt nog heel veel te doen.


Gaat het de goede kant op of is het dweilen met de kraan open?
Tsja, da’s een lastige. Als activist denk je eigenlijk altijd dat laatste. Maar als we terugkijken naar wat er de afgelopen jaren allemaal gebeurd is, hebben we natuurlijk hele grote stappen gemaakt. Neem de #MeToo-beweging, dat is echt een revolutie geweest. Dus ik denk eerlijk gezegd dat we de goede richting op gaan, maar tegelijk is het nooit af. Altijd als je op een bepaald punt bent aanbeland, een bepaald doel hebt gehaald, kijk je vooruit en stel je weer nieuwe doelen. Neem het abortusrecht. Vroeger was dat recht op zich al vrijwel onbespreekbaar. Inmiddels is dat recht verworven en dus kijken we naar de volgende stap: hoe gaan we de toegang ertoe verbeteren? Zo verschuift dus steeds de focus.


Wat is jouw einddoel? Zou je op een dag ‘klaar’ kunnen zijn?
Haha, jeetje… goeie vraag! Wat ik heel belangrijk vind is dat we af gaan van hokjesdenken wat gender betreft. Ik denk dat mannen en vrouwen en zij die zich niet met die beide titels identificeren, allemaal veel meer op elkaar lijken dan van elkaar verschillen. Maar van jongs af aan krijgen we te horen dat we volledig anders zijn en daar richten we alle rollenpatronen op in. Ik denk oprecht dat geweld tegen vrouwen grotendeels voorbij zou zijn als we onze kinderen deze mythe niet meer aanleren. Je kunt mensen namelijk alleen als inferieur zien als je ze als ‘volledig anders’ beschouwt. Daar moeten we dus echt vanaf!

 

Meer weten over Yoni? Kijk hier.