Menstruatie Armoede in Amsterdam

Geschreven door Mariah Mansvelt Beck

 

Nog steeds word ik vaker wel als niet overvallen door mijn ongesteldheid. Als een van de founders van Yoni heb ik meestal ergens nog wel wat maandverband in mijn tas en op kantoor is het natuurlijk altijd aanwezig. Heel af en toe moet ik gauw een winkel induiken om maandverband of tampons te halen. Dat ik zonder producten zit, komt dus niet voor. Maar dat dit niet voor iedereen geldt, is pijnlijk duidelijk geworden met het onderzoek van Lorijn de Boer, van het feministische platform De Bovengrondse.

Wat bleek namelijk: Door een aantal organisaties wordt geschat dat er in Amsterdam rond de 800 mensen zijn die moeite hebben hun maandelijkse menstruatieproducten te bekostigen. Dit zijn er 800 te veel. Maar gelukkig is dit onderzoek nu gepresenteerd aan het Ministerie van Sociale Zaken en loopt er een inzamelingsactie om geld op te halen voor menstruatieproducten voor deze mensen. Deze zullen worden uitgedeeld via de Voedselbank, Leger des Heils en Het Wereldhuis. Bloody fijn! Want iedereen zou toegang moeten hebben tot deze basisbehoefte. Tampons en maandverband zijn tenslotte geen luxe producten.

Ik sprak met Lorijn om meer te weten te komen over de uitkomsten van haar onderzoek.

Wat is menstruatie-armoede eigenlijk? 

Dit betekent onvoldoende toegang hebben tot de middelen die je nodig hebt om comfortabel en veilig te menstrueren. Dit bestaat kort gezegd uit 3 aspecten: Het eerste aspect is de toegang tot producten zoals maandverband, tampons of een cup. Ons onderzoek richtte zich voornamelijk op dit deel van menstruatie-armoede en de vraag of mensen veel moeite hadden de producten te bekostigen.

Het tweede aspect betreft toegang tot sanitaire voorzieningen en het laatste aspect heeft betrekking tot voldoende kennis over menstruatie: dus bijvoorbeeld begrijpen hoe je eigenlijk een goede hygiëne hanteert tijdens je menstruatie en hoe je cyclus werkt.

Kennis is ook van belang om medische aandoeningen rondom je menstruatie voldoende te kunnen herkennen, zodat je tijdig een dokter opzoekt.

Wie heeft nou met menstruatie armoede te maken in Amsterdam?

In Amsterdam speelt het probleem onder 3 groepen, namelijk onder (een aantal) klanten van de Voedselbank, ongedocumenteerden en dak- en thuislozen.

De exacte omvang van het probleem weten we niet, daarvoor is meer onderzoek nodig.

Wel hebben we gevraagd aan organisaties die we spraken voor dit onderzoek een schatting te maken van het probleem onder hun cliënten, waaronder de Voedselbank Amsterdam en het Leger des Heils. Daaruit blijkt dat het aantal mensen dat behoefte heeft aan gratis menstruatieproducten, omdat zij dit zelf dus moeilijk kunnen bekostigen, wordt geschat op circa 800 mensen in Amsterdam. Voor deze mensen zijn we nu een inzamelingsactie gestart.

Voor het onderzoek zijn in totaal ongeveer 50 verschillende organisaties die werken in de armoedehulp geïnterviewd. Ook werd informatie ingewonnen bij circa 170 personen zelf.

Op basis van de verschillende getuigenissen identificeer ik vijf soorten menstruatie armoede:

  1. Ik sprak mensen die soms geen geld hebben voor de producten en daardoor gedwongen worden om alternatieven te zoeken zoals het gebruiken van stukken stof of wc-papier (wat volgens een gynaecoloog onhygiënisch is door de samenstelling van wc papier en het feit dat het kan verpulveren).
  2. Anderen hadden uit geldgebrek te weinig menstruatieproducten tot hun beschikking. Als gevolg hiervan doen ze te lang met 1 maandverband of tampon. Er was bijvoorbeeld 1 vrouw die aangaf dat ze een keer maar 1 maandverband voor 1 dag had. Hierdoor was ze aan huis gebonden omdat ze anders zou doorlekken.
  3. Sommigen vertelden dat ze alleen geld hadden voor de allergoedkoopste producten, maar van deze producten kregen ze irritaties. Ze hadden geen geld voor geschiktere producten van bijvoorbeeld katoen.
  4. Verreweg de meesten gaven aan te moeten bezuinigen op andere basisbehoeften zoals groente en fruit om hun menstruatieproducten te kunnen kopen.
  5. Er waren ook een paar die (ernstig) last hadden van hun menstruatie en geen geld hadden voor pijnstillers.

Wordt er niet al door organisaties producten uitgedeeld? Hoe kan het dat dit nog zo kan bestaan?

Er zijn een aantal lokale initiatieven en de Voedselbank verschaft het incidenteel. Maar het is natuurlijk al lastig genoeg om elke week het voedsel te regelen en daar ligt logischerwijs de focus op. De Voedselbank vertelde mij verder dat menstruatieproducten minder snel aan hen gedoneerd worden omdat ze lang houdbaar zijn en dus vrijwel altijd nog wel verkocht kunnen worden door winkels. Bij sommige opvanglocaties of inloophuizen zijn er producten aanwezig, maar soms moeten cliënten erom vragen en niet iedereen voelt zich op hun gemak om dit te doen. Ik hoorde dat sommigen soms liever niks gebruiken dan dat ze erom moeten vragen. Menstruatie blijkt een lastig, taboeonderwerp waar veel mensen niet graag over praten. Hierdoor was het probleem van menstruatie armoede dan ook bij veel organisaties nog niet aan het licht gekomen. Wat dat betreft heeft het onderzoek heel goed geholpen om deze behoefte zichtbaar te maken.

En wat nu?

Het rapport is gepubliceerd. tegelijk met het onderzoek over menstruatie-armoede van Plan International. Samen met hen hebben we de resultaten gepresenteerd aan het Ministerie van Sociale Zaken om zo aandacht te vragen voor het onderwerp. Naar aanleiding hiervan zijn er in dezelfde week nog Kamervragen over gesteld door de PvdA. Al onze standpunten omtrent het onderwerp vindt je in ons Menstruatie Manifest.

Naast de publicatie van het onderzoek, hebben we bij De Bovengrondse een inzamelingsactie gelanceerd om zo een jaar lang rond de 800 personen van veilige menstruatieproducten te voorzien. Hiervoor hebben we ook samen met Yoni om tafel gezeten om te kijken wat we op basis van donatie kunnen regelen voor dit project.

Wat is jouw toekomstdroom voor dit project?

Ik vind het erg belangrijk dat het onderzoek leidt tot concrete actie. Onze inzamelingsactie is een goed begin. Om echter tot een lange termijn oplossing te komen voor menstruatie-armoede is er veel meer nodig. Uiteindelijk moet het probleem natuurlijk volledig uitgebannen worden. Daarom pleiten we er tegelijkertijd voor dat de overheid actie onderneemt, bijvoorbeeld door het verstrekken van gratis menstruatieproducten op basisscholen, middelbare scholen, opvanghuizen, asielzoekerscentra en inloophuizen. Dan wel zonder dat ze het hoeven te vragen bij iemand, zoals een conciërge of een bewaker, want dat vormt een extra drempel. Het zou ergens moeten liggen waar iedereen erbij kan.

Uit het onderzoek bleek dat menstruatie toch vaak over het hoofd wordt gezien door (hulpverlenings)organisaties, het is een blinde vlek. Terwijl het zo’n belangrijk onderwerp is. Ik hoop dat dit verandert en dat het onderzoek evenals de inzamelingsactie daaraan bijdragen. Daarnaast denk ik dat de uiteindelijke oplossing in educatie ligt. Het is cruciaal dat vanaf de basisschool menstruatie besproken wordt om kennis erover te vergoten en de schaamte weg te nemen, zodat mensen hun problemen rondom hun menstruatie eerder durven te bespreken. Het taboe moet doorbroken worden.

En als het niet door de overheid wordt opgepakt? Dan wil ik heel graag dat het project om gratis producten te verstrekken na dit jaar op de een of andere manier wordt voortgezet. Daar ga ik me voor inzetten. Niemand zou belemmerd mogen worden door menstruatie-armoede.

Ik zag op social media dat veel mensen vroegen waarom jullie geen herbruikbare producten aanbieden, want dat is zoveel goedkoper en duurzamer?

Uit het onderzoek blijkt dat keuzevrijheid heel belangrijk is. Mensen willen graag zelf kiezen wat ze willen gebruiken, omdat het om zo’n persoonlijke en intieme keus gaat. Ook wel zo fijn om een product te kunnen kiezen die voor jou het meest comfortabel is. Daarom werkt het dus niet om aan iedereen de cup uit te delen, niet iedereen kan of wil een cup gebruiken. Bovendien moet je voor uitwasbaar maandverband en de cup mogelijkheden hebben om de producten op een hygiënische manier te wassen. Dit is bijvoorbeeld erg lastig voor daklozen. We gaan wel kijken of we een cup en wasbaar maandverband kunnen verstrekken aan degenen die dit graag zouden willen. Echter de meeste vraag betreft maandverband. We hebben ervoor gekozen om dan zoveel mogelijk producten van goede kwaliteit en van biologisch katoen te verstrekken. Daarom werken we ook samen met Yoni. Een product waar we helemaal achter staan.

Wat kunnen wij nou doen om te helpen?

Doe mee met onze inzamelingsactie! Mensen kunnen vanaf 10 euro doneren. We hopen 50.000 euro op te halen zodat wij alle 800 mensen een jaar lang kunnen helpen. Wij zullen deze producten verstrekken via de Voedselbank, Leger des Heils en Het Wereldhuis.

Doneren kan hier: www.geef.nl/nl/actie/hetdamesverband